حقوقی

نفقه زن چیست؟ انواع نفقه طلاق

نفقه به معنای خروج، رفتن و رواج است. این کلمه همچنین به معنای بذل و بخشش نیز به کار رفته است، زیرا نفقه‌ای که مرد برای همسرش خرج می‌کند، در واقع از مال وی خارج می‌شود. به کسی که عهده‌دار نفقه است، منفق و کسی که نفقه به او داده می‌شود، منفق علیه نامیده می‌شود. از منظر قانون مدنی ایران نفقه عبارت است از همه نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن از قبیل مسکن، البسه، غذا، اثاث منزل و هزینه‌های درمانی و بهداشتی و خادم در صورت عادت یا احتیاج به واسطه نقصان یا مرض است. در این مقاله به تعریف نفقه زن چیست می‌پردازیم و انواع نفقه طلاق مثل نفقه زوجه در عقد دائم و موقت و نفقه مطلقه رِجعیه یا زن آبستن خواهیم پرداخت.

نفقه زن چیست؟

برابر ماده 1106 قانون مدنی، در عقد دائم نفقه زن به عهده شوهر است. این مزیتی است که قانونگذار ایران برای قائل شده است و به موجب آن زن می تواند از شوهر مطالبه نفقه کند و در صورت لزوم از طریق مدنی و کیفری او را برای پرداخت نفقه تحت تعقیب قرار دهد.

فلسفه این قاعده آن است که در اکثر خانواده‌های ایرانی زنان مال و درآمد کافی برای تامین مخارج خود و شرکت در هزینه خانواده ندارند. وانگهی اداره خانه و امور داخلی خانواده که وظیفه‌ای بس بزرگ است به عهده آنهاست و زنان به کار اقتصادی دیگری که منبع درآمدی برای آنان باشد اشتغال نمی‌ورزند.

البته، چنانکه در پیش گفتیم، زن در صورتی استحقاق نفقه خواهد داشت که از مرد تمکین کند و به تعبیر دیگر، وظایف زناشویی را انجام دهد، نشوز زن مانع استحقاق نفقه است.

حال ببینیم مفهوم و طبیعت نفقه چیست و نفقه زوجه دارای چه ویژگی‌هایی است و آیا ممکن است زن پس از انحلال نکاح نفقه داشته باشد و ضمانت اجرای نفقه زن چیست؟

طبق ماده 1107 قانون مدنی:

نفقه عبارت است از همه نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن از قبیل مسکن، البسه، غذا، اثاث منزل و هزینه های درمانی و بهداشتی و خادم در صورت عادت یا احتیاج به واسطه نقصان یا مرض.

پس از این قانون بر می‌آید، وضعیت و احتیاجات زن به طور متعارف ملاک عمل است نه وضعیت مرد. پس اگر زن از خانواده متکنی باشد، شوهر بناچار باید وسائل زندگی او را، آنچنانکه‌ شأن و وضع اجتماعی و خانوادگی او اقتضا می‌کند، فراهم آورد.

ویژگی‌ های نفقه زن

نفقه زن در مقام مقایسه با نفقه اقارب (خویشاوندان نسبی) دارای ویژگی ها و مزایایی به شرح زیر است:

1) نفقه زن مقدم بر نفقه اقارب است: اگر کسی توانایی مالی نداشته باشد که هم به زن و هم به خویشاوندان نسبی خود نفقه دهد، زن بر دیگران مقدم خواهد بود.

ماده 1203 قانون مدنی:

در صورت بودن زوجه و یک یا چند نفر واجب‌النفقه دیگر زوجه مقدم بر سایرین خواهد بود.

2) زن می تواند نفقه زمان گذشته خود را مطالبه کند و برای وصول آن در داگاه اقامه دعوی نماید، در حالی که اقارب فقط نسبت به آتیه می توانند مطالبه نفقه نمایند.

ماده 1206 قانون مدنی:

زوجه در هر حال می‌ تواند برای نفقه زمان گذشته خود اقامه دعوی نماید و طلب او از بابت نفقه مزبور طلب ممتازه بوده و در صورت‌ افلاس یا ورشکستگی شوهر زن مقدم بر غرما خواهد بود، ولی اقارب فقط نسبت به آتیه می‌توانند مطالبه نفقه نمایند .

3) نفقه زن مشروط به فقر او یا تمکن مرد نیست: زن، اگر چه ثروتمند باشد، می تواند از شوهر نفقه بخواهد. در صورت خودداری شوهر از دادن نفقه و عدم امکان الزام او به انفاق، قانون به زن حق می دهد که از دادگاه تقاضای طلاق نماید.

ماده 1129 قانون مدنی:

در صورت استنکاف شوهر از دادن نفقه و عدم امکان اجراء حکم محکمه و الزام او بدادن نفقه زن می‌ تواند برای طلاق به حاکم ‌رجوع کند و حاکم شوهر او را اجبار به طلاق مینماید ‌همچنین است در صورت عجز شوهر از دادن نفقه.

لیکن در نفقه، اقارب فقر یک طرف و تمکن طرف دیگر شرط است.

ماده 1197 قانون مدنی:

کسی مستحق نفقه است که ندار بوده و نتواند به وسیله اشتغال به شغلی وسائل معیشت خود را فراهم سازد.

به علاوه در مقدار نفقه زن، وضع اقتصادی شوهر در نظر گرفته نمی شود، در حالی که نفقه اقارب با توجه به وضع اقتصادی منفق تعیین می گردد و تکلیف به انفاق تا حدی است که نفقه دهنده در وضع معیشت خود دچار مضیقه نشود.

ماده 1198 قانون مدنی:

کسی ملزم به انفاق است که متمکن از دادن نفقه باشد یعنی بتواند نفقه بدهد بدون اینکه از این حیث در وضع معیشت خود دچار ‌مضیقه گردد برای تشخیص تمکن باید کلیه تعهدات و وضع زندگانی شخصی او در جامعه در نظر گرفته شود.

انواع نفقه طلاق

نفقه زن در زمره دیون شوهر است و نه تنها نفقه زمان گذشته را می توان از او خواست، زن حق دارد از دادگاه بخواهد که مقدار نفقه آینده او را معین و شوهر را به پرداختن آن محکوم کند. ابتدا قبل از آنکه بتوان از این موارد استفاده کرد باید انواع نفقه طلاق را بشناسید.

الف) نفقه مطلقه رِجعیه

دلیل استحقاق نفقه در این مورد آن است که پس از طلاق رجعی رابطه زوجیت کاملا قطع نمی‌شود و در ایام عده آثار نکاح تا حدی باقی می‌ماند و زن در حکم زوجه تلقی می‌گردد.

[ مقاله مرتبط: طلاق رجعی چیست؟ ]

ماده 1109 قانون مدنی:

نفقه مطلقه رجعیه در زمان عده بر عهده شوهر است مگر اینکه طلاق در حال نشوز واقع شده باشد لیکن اگر عده از جهت فسخ نکاح‌ یا طلاق بائن باشد زن حق نفقه ندارد مگر در صورت حمل از شوهر خود که در این صورت تا زمان وضع حمل حق نفقه خواهد داشت.

 

ب) نفقه زن آبستن در عده فسخ نکاح یا طلاق بائن

در این مورد می توان گفت قانونگذار برای رعایت حال بچه، زن را مستحق نفقه شناخته، هر چند که رابطه نکاح کاملا منحل شده است.

[ مقاله مرتبط: طلاق بائن چیست؟ ]

ج) نفقه زن آبستن در عده وفات

نفقه زن آبستن در عده وفات تابع قواعد عمومی نفقه اقارب است، یعنی زن فقط می‌تواند از خویشانی که تکلیف به انفاق اقارب دارند مطالبه نفقه کند. پس زن آبِستَنی که در عده وفات است استحقاق نفقه نخواهد داشت.

ماده 1110 قانون مدنی:

در ایام عده وفات، مخارج زندگی زوجه عندالمطالبه از اموال اَقارِبی که پرداخت نفقه به عهده آنان است (درصورت عدم پرداخت) تامین می‌گردد.

ماهیت حق زن بر نفقه

برای تامین معاش زن، اموال گوناگونی را شوهر در اختیار او می‌گذارد: مسکن شایسته فراهم می‌آورد، فرش و اثاث منزل می‌خرد، مواد خوراکی تهیه می‌کند، به او برای خرید خوراکی‌ها پول می‌دهد و زیور و لباس می‌خرد … و مانند اینها. اکنون، باید دید حقی که زن بر اینگونه اشیا پیدا می‌کند چه ماهیتی دارد؟ آیا مالک آنهاست و می‌تواند هر تصرفی که می‌خواهد در اجزای نفقه بکند یا فقط اذن در انتفاع دارد و به عنوان امین از طرف شوهر باید آنها را نگهداری و اداره کند؟

برای پاسخ به این پرسش، باید میان اموالی که مصرف شدنی است و قابلیت ماندن در برابر استفاده ندارد و اموالی که با انتفاع نیز باقی می‌ماند تفاوت گذارد.

[ مقاله مرتبط: عده زن چیست و چند روز است؟ ]

 

بهترین وکیل نفقه کیست؟

برای اینکه بتوانید بهترین وکیل پایه یک دادگستری در حوزه نفقه را بشناسید باید در این حوزه متخصص باشید. در مجموعه وکیل VIP ما کار را برای شما راحت کردیم و بهترین وکلای حقوقی، کیفری و خانواد را گرد هم آوردیم. برای مشاوره حقوقی تلفنی یا مشاوره حقوقی حضوری با وکیل طلاق می توانید از مجموعه ما استفاده کنید.

 

در صورت تمایل جهت مشاوره حقوقی نفقه از طریق لینک زیر اقدام نمایید:

مشاوره حقوقی با وکیل پایه یک دادگستری

 

» سوالات حقوقی نفقه

در چه صورتی حکم نفقه زن از مرد ساقط میشود؟

یکی از مواردی که قانون زن را مستحق نفقه نمی‌داند بحث تمکین است که در ماده 1108 قانون مدنی بدینصورت آمده است:

هرگاه زن بدون مانع مشروع از ادای وظایف زوجیت امتناع کند مستحق نفقه نخواهد بود.

مبلغ نفقه در سال 1401 چقدر است؟

تعیین میزان نفقه بر اساس شئونات زوجه و  تمکن مالی زوج است. بنابراین باید کارشناس رسمی دادگستری اظهارنظر کند و حداقل و حداکثر قانونی برای مبلغ نفقه وجود ندارد. اگر در این مورد به دنبال جواب دقیق تری هستید می توانید با بهترین وکیل مشهد مشاوره حقوقی داشته باشید.

منبع
وکیل VIP
مشاوره حقوقی تلفنی فوری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا